Meer aandacht voor privacy bij gemeente Enschede

Ik hecht aan mijn privacy. Wanneer een vreemde al te persoonlijke of irrelevante details gaat vragen gaan mijn nekharen al overeind staan. Met deze blog leg ik uit waarom ik continu bezig ben om bij de gemeente Enschede de bescherming van de persoonlijke levenssfeer op de agenda te krijgen. Ook kun je lezen wat ik vind van de incidenten met persoonsgegevens van de laatste tijd en wat de burgemeester me begin september heeft toegezegd.   

Persoonsgegevens verspreiden zich sneller

In dit digitale tijdperk groeien de mogelijkheden om gegevens te delen snel. Dat betekent dat jouw persoonlijke zaken terecht kunnen komen bij anderen terwijl je daar tevoren niet aan gedacht had. Ook al denk je “ik heb niets te verbergen,” reken maar dat je de gevolgen van het bekend worden van allerlei persoonlijke details niet goed kunt overzien. En wanneer jouw gegevens in verkeerde handen vallen, is de weg terug dicht.

Het kan ook verkeerd gaan wanneer bedrijven, organisaties, overheden of gewoon andere mensen jouw gegevens bemachtigen en meer over je weten dan ze zouden moeten weten. Je hoort tegenwoordig legio voorbeelden van mensen die door schade en schande wijs zijn geworden.

Combineren leidt tot onverwachte mogelijkheden

Het combineren van technologieën en gegevens levert mogelijkheden op die we niet aan zien komen. Een wetenschappelijk onderzoek uit begin 2017 bewijst dat kunstmatige intelligentie (AI) patronen ziet die wij mensen niet zien. Computers kunnen nu al de seksualiteit van iemand voorspellen op basis van pasfoto’s. De AI-software heeft dit geleerd aan de hand van openbare gegevens van een datingsite. Mensen staan vrijwillig op die site, maar hadden deze toepassing ongetwijfeld niet voorzien. Overigens heeft de computer het in een heel aantal gevallen mis, maar dat verandert ongetwijfeld snel. Toen de computer werd gevraagd van 1000 pasfoto’s van mannen 10 homo’s eruit te kiezen, zag de computer het slechts in één geval verkeerd…  

Meer aandacht nodig voor bescherming persoonlijke levenssfeer

De bescherming van ieders persoonlijke levenssfeer gaat D66 aan het hart. Hier moeten we meer aandacht aan besteden. Om niet ingehaald te worden door de voortdenderende toepassingen die gegevens verzamelen, opslaan en verspreiden. En omdat grondrechten en mensenrechten van eenieder kunnen worden aangetast wanneer we niet goed de gevolgen van een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer inschatten.

Voorbeelden van Orwelliaanse toestanden vind je in China anno nu. De Chinese overheid rolt een “sociaal kredietsysteem” uit waarin van iedere Chinees punten worden bijgehouden. Die punten verdien je met gedrag dat in de ogen van het Chinese leiderschap “betrouwbaar” is. Heb je te weinig punten? Dan kun je bijvoorbeeld geen vliegticket kopen. Hoe die punten worden uitgedeeld? Dat is onduidelijk. Hoe de Chinese overheid jouw gedrag kent? Gewoon, alles wat je online doet wordt online gevolgd. Alles wat je intoetst op je telefoon of computer kan worden gezien door de Chinese overheid.

China heeft een database met foto’s van 700 miljoen burgers. Camera’s houden iedereen in de gaten. Kunstmatige-intelligentietechnologie (AI) herkent automatisch personen die in beeld zijn. In China zelfs op het toilet, zodat je gestraft kan worden als je toiletpapier jat. Natuurlijk is China een totaal anders georganiseerd land dan Nederland. Maar mijn punt is: wanneer we geen aandacht schenken aan de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, zal privacy ver te zoeken zijn en de gevolgen enorm.

Nog geen overzicht van gebruik persoonsgegevens door de gemeente Enschede

Een jaar of twee geleden ben ik gaan vragen naar een overzicht van persoonsgegevens die de gemeente Enschede onder zich heeft. En dan bedoel ik natuurlijk niet de gegevens zelf, maar een schema met welke gegevens waarvoor worden gebruikt en onder welke wettelijke kaders en voor welke doeleinden, etc. Over deze vraag om inzicht heb ik vele uren gesproken met verschillende ambtenaren.

Al die tijd heb ik besteed omdat ik oprecht denk dat dit de manier is om privacy in de politiek aan te vliegen. Wanneer ik en mijn 38 collega’s in de gemeenteraad inzicht hebben in wat de gemeente nu doet met persoonsgegevens, kun je ook echt het debat voeren of nog aanvullende kaders nodig zijn. Dan zie je concreet of niet teveel gegevens worden verzameld, of ergens onnodig veel gegevensverzamelingen aan elkaar worden geknoopt en waar geen wet van toepassing is.

Momenteel heeft de gemeenteraad van Enschede geen overzicht over het gebruik van persoonsgegevens door de gemeente. Ik denk ook dat dat komt omdat het mensen een paar jaar geleden minder interesseerde. Nu zie je gelukkig dat steeds meer mensen en ook raadsleden zich verbazen over wat allemaal met persoonsgegevens gebeurt. Verschillende incidenten met persoonsgegevens zijn in Enschede de revue gepasseerd:

  • AkzoNobel kreeg in de zomer van 2016 de beschikking over naam- en adresgegevens van de inwoners van Twekkelo. Ik heb dit aan de kaak gesteld. Het college heeft de raad laten weten dat dit niet had mogen gebeuren. De organisatie heeft van de gemaakte fouten geleerd.
  • Bij een datalek vanuit de gemeente Enschede kwamen in april 2017 onbedoeld gegevens van 882 werkzoekenden bij de 30 ontvangers van een e-mail terecht. Ik heb hierover met een deskundige contact gehad. Het belangrijkste is dat de hele organisatie ziet dat fouten maken op zich niet erg is, dat is heel menselijk. Als je maar bij de ontdekking van een fout deze deelt met anderen en samen ervan leert.
  • De gemeente besloot commerciële gegevens over inwoners aan te kopen en dit zorgde in juli 2017 voor de nodige verwarring bij EnschedeAnders. Die verwarring vind ik heel begrijpelijk aangezien je het overzicht van data bij de gemeente niet hebt.
  • De toepassing van WiFi-sensoren in de binnenstad om mensen (eigenlijk telefoons) te tellen noopte het CDA tot het stellen van vragen. Ook al werd een duidelijke brief mét veelgestelde vragen aan de raad gezonden. Die vragen van een raadslid vielen te verwachten wanneer we als raad alleen over privacy spreken bij incidenten en niet concreet over wat de gemeente allemaal doet met persoonsgegevens. Overigens begrijp ik uit het privacy-protocol van de sensoren dat de MAC-adressen van de telefoons worden omgezet (versleuteld) naar een andere code en daarna worden weggegooid. Dan kan niemand meer zien wie zijn geteld, maar wel hoeveel (dezelfde) personen/telefoons zijn geteld. Dat lijkt mij voldoende borging van de persoonlijke levenssfeer.

Mijn vraag om overzicht lag nog altijd in de ambtelijke organisatie. Vorige week heeft de burgemeester me bij zich geroepen. Na even praten begreep hij mijn vraag om een beeld te krijgen van de omgang met persoonsgegevens bij de gemeente. De burgemeester heeft me beloofd een randprogramma voor de hele raad te organiseren. Zo krijgt iedereen een overzicht.

Inmiddels is duidelijk dat op maandagavond 16 oktober 2017 van 21:45 tot 22:30 het randprogramma “Digitale veiligheid” plaatsvindt. Locatie is de Commissiekamer, dat is de begane grond direct onder de raadzaal van het stadhuis van Enschede. Dan kunnen ook andere geïnteresseerden aanwezig zijn. Een randprogramma is een openbare presentatie en/of gesprek over feiten voor de raad waar ook andere mensen aan mee kunnen doen. Zo hoop ik dat we samen een stap zetten in de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Zodat we privacy-incidenten vóór zijn, in plaats van dat we alleen maar kunnen nabespreken.

Over Vic van Dijk

E-mail: vic.vandijk@d66enschede.nl
Twitter: vicvandijk
 

Vic zit sinds maart 2014 voor D66 in de Enschedese raad.

Vic van Dijk

Meest recente berichten

Activiteitenagenda

11 januari 2018
  • Nieuwjaarsborrel D66 Enschede
    Op 11 januari 2018 van 20:00 tot ongeveer 23:00

    Locatie: Locatie volgt ( kaart)


    De jaarlijkse nieuwjaarsborrel met alle leden van D66 Enschede

16 januari 2018
  • Steunfractie bijeenkomst
    Op 16 januari 2018 van 19:30 tot ongeveer 21:00

    Locatie: Stadhuis Enschede, Langestraat 24, 7511 HC Enschede, Nederland ( kaart)


    Steunfractie bijeenkomst over Burgerparticipatie

8 februari 2018
  • Algemene Afdelingsvergadering D66 Enschede
    Op 8 februari 2018 van 20:00 tot ongeveer 22:00

    Locatie: Locatie volgt ( kaart)


21 maart 2018
  • Gemeenteraadsverkiezingen
    Op 21 maart 2018 van 00:00 tot ongeveer 23:59


  • D66 Uitslagavond Gemeenteraadsverkiezing 2018
    Op 21 maart 2018 van 21:00 tot ongeveer 23:30

    Locatie: Locatie volgt ( kaart)